MENU
Case study
Hypertitle number
1.12
Case study category
Artefacts

Ροτόντα Θεσσαλονίκης

Hero image
Ροτόντα - αεροφωτογραφία
Body

Η Ροτόντα, το μοναδικό θολωτό μνημείο της Θεσσαλονίκης αντίστοιχο του Πάνθεον της Ρώμης, κατασκευασμένο κατά τη ρωμαϊμή εποχή με χρήση στους βυζαντινούς και οθωμανικούς χρόνους, ανήκει στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομίας της UNESCO και κοσμείται με εξαιρετικής ποιότητας ψηφιδωτά της παλαιοχριστιανικής περιόδου, το μεγαλύτερο από τα οποία, αυτό στη γνωστή ως ζώνη των μαρτύρων καλύπτει μία συνολική επιφάνεια περίπου 400τμ.

Components
Title
Σκοπός της φωτογράφισης
body

Η φωτογραφική τεκμηρίωση, με τον αρτιότερο δυνατό τρόπο, των ψηφιδωτών του θόλου ενός μοναδικού μνημείου για λόγους ερευνητικής καταγραφής και ανάδειξής τους.

Image
Ροτόντα - στήσιμο σκαλωσιάς στο εσωτερικό του μνημείου

Title
Προκλήσεις

Body
  • Ύψος. Το ψηφιδωτό ξεκινάει από τα 22μ από το δάπεδο στο εσωτερικό του μνημείου.
  • Μέγεθος. Το ψηφιδωτό έχει 6 μέτρα ύψος και 65 μέτρα περιφέρεια.
  • Υλικό κατασκευής των ψηφίδων. Πάρα πολλές χρυσές και ασημένιες ψηφίδες σε ποικίλους προσανατολισμούς.
  • Καμπυλότητα. Ο θόλος του μνημείου δεν έχει ομαλή καμπυλότητα, όπως διαπιστώθηκε από 3D σάρωση.
  • Φωτισμός. Το μνημείο έχει ελλιπή και μεταβλητό φωτισμό καθόλη τη διάρκεια της ημέρας.
  • Έδαφος. Το δάπεδο του μνημείου αποτελείται από κεραμικές πλάκες που δεν μπορούν να στηρίξουν βαριά ανυψωτικά μηχανήματα, όπως μεγάλους γερανούς.
  • Πρόσβαση. Στην είσοδο του μνημείου βρίσκονται μεγάλες μαρμάρινες πλάκες που καθιστούν την είσοδο ανυψωτικών μηχανημάτων απαγορευτική.
Image
Ροτόντα - όψη του στησίματος από πάνω

Title
Μεθοδολογία

Body
  • Επιλέχθηκε η λύση της κατασκευής μεταλλικής σκαλωσιάς στο κέντρο του μνημείου λόγω του πολύ χαμηλού της βάρους, της μεγάλης επιφάνειας έδρασης και του μεγάλου ύψους τοποθέτησης του σημείου φωτογράφισης.
  • Το κέντρο του μνημείου καθώς και το σημείο φωτογράφισης επιλέχθηκε μετά από 3D σάρωση του χώρου και χρήση laser αποστασιόμετρου, προκειμένου το οπτικό κέντρο της φωτογραφικής μηχανής να απέχει εξίσου από τα σημεία του ψηφιδωτού.
  • Χρησιμοποιήθηκε πληθώρα τεχνητών φωτιστικών πηγών,  οι οποίες ρυθμίστηκαν μία προς μία ώστε το σύνολο του ψηφιδωτού να φωτίζεται απολύτως ομοιόμορφα, χωρίς να επηρεάζεται από τον φυσικό φωτισμό.
  • Για την αποτύπωση του μνημείου χρησιμοποιήθηκε πανοραμικό ρομπότ (Link services ή equipment) με σκοπό να επιχειρηθεί η δημιουργία αναπτύγματος (Link services) όλου του ψηφιδωτού σε μία ενιαία εικόνα.

 

Image
Ροτόντα - πανοραμικό ρομπότ - Hasselblad

Body
  • Οι λήψεις έγιναν με μηχανή μεσαίου φόρμα Hasselblad και μεγάλο τηλεφακό προκειμένου η γεωμετρική παραμόρφωση που προκύπτει από τη μεταβλητή καμπύλωση του μνημείου να μην επηρεάσει αισθητά το τελικό αποτέλεσμα. Αν η λήψη γινόταν με ευρυγώνιο φακό, όπως συνήθως παράγονται οι πανοραμικές συνθέσεις, δεν θα ήταν δυνατή η φωτορεαλιστική συνένωση όλων των εικόνων. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα και από τη 3D σάρωση.
  • Ταυτόχρονα, η λήψη με τηλεφακό αναπόφευκτα οδήγησε σε εξαιρετικά μεγάλο αριθμό εικόνων που δυσκόλεψε εκθετικά την επεξεργασία και τη συνένωσή τους, μας έδωσε όμως ένα εξαιρετικά μεγάλο τελικό αποτέλεσμα (περίπου 7000ΜΡ) που ουσιαστικά καλύπτει όλες τις ανάγκες τεκμηρίωσης του ψηφιδωτού, από το να δει κανείς το ψηφιδωτό στο σύνολό του μέχρι το να μελετήσει μία μικρή του λεπτομέρεια. Όλα αυτά μέσα από το ίδιο ενιαίο φωτογραφικό αρχείο.
Title
Υπερ-υψηλή ανάλυση
body

Αξίζει να σημειωθεί πως αρχικά δεν μου είχε ζητηθεί η παραγωγή αναπτύγματος για το σύνολο των ψηφιδωτών, αφού λαμβανόταν υπόψη η ανώμαλη καμπυλότητα του μνημείου, ούτε φυσικά ζητήθηκε ένα τελικό αρχείο 7000ΜΡ. Ωστόσο, λόγω της εξαιρετικά μεγάλης αρχαιολογικής σημασίας του μνημείου έκρινα σκόπιμο να επιχειρήσω να ξεπεράσω τα όρια και τις δυνατότητες της παραγωγής αναπτυγμάτων και να δημιουργήσω μία εικόνα που όχι μόνο δεν έχει ξαναγίνει ποτέ για αυτό το μνημείο, αλλά προωθεί τη γνώση μας και ταυτόχρονα δίνει νέες προοπτικές στην αντίστοιχη καταγραφή και άλλων μνημείων.

Ροτόντα λεπτομέρεια υψηλής ανάλυσης
Image
Ροτόντα - όψη της περιοδικής έκθεσης - Ραβένννα

Title
Η λάμψη του ψηφιδωτού

Body

Στην περιοδική έκθεση «Η λάμψη του ψηφιδωτού. Αυθεντικά και αντίγραφα από τη Θεσσαλονίκη και τη Ραβέννα», που παρουσιάστηκε εντός του μνημείου (2019-2020), χρησιμοποιήθηκαν οι τελικές εικόνες αυτού του έργου σε μεγάλες εκτυπώσεις στο κέντρο του χώρου, με σκοπό ο επισκέπτης να απολαμβάνει τη λεπτομέρεια των εξαιρετικών αυτών ψηφιδωτών του χώρου σαν να βρίσκεται δίπλα τους και να τα αντιπαραβάλλει σε ισότιμη σχέση με τα αντίγραφα των ψηφιδωτών της Ραβέννας.

© Orestis Kourakis. Website created by Point Blank